102.000 keerden niet meer terug

Uit Nieuw Israelietisch Weekblad

DSCN0980Wie kan inl. geven over: 1. Mozes Goudsmit geb. 28-2-1888 2. Eva Goudsmit-DeLaVille geb. 30-4-1884 3. Joseph Nathan Goudsmit geb. 20-3-1921 4. Veronica Goudsmit geb. 17-12-1924 naar Westerbork 25-5-1943 en vandaar uit 1,2 en 4 naar Polen op 1 juni 1943 en 3 op 13 juli 1943. Inlicht. A. Stork-Goudsmit, Leliegracht 50I

(Alle vier direct bij aankomst in Sobibor vermoord)

Is er iemand teruggekomen die op 24 juli 1942 uit Westerbork op transport werd gesteld gelijk met David Horneman Clara J. Horneman-Richter laatste adres: Weesperzijde 16, Amsterdam. Gaarne inl. aan J.S. Horneman, Boskoop (Z.H.). 186

(Clara bij aankomst in Auschwitz vermoord, David enkele weken later vermoord)

Is er iemand iets bekend over mijn ouders: Louis Frank, geb. 25 juni 1878 en Rozette Frank-Polak geb. 16 januari 1880 beide op transport gesteld vanuit Westerbork in febr. 1943; of over mijn zuster Dra Gonda Suzanna

(Ouders bij aankomst in Auschwitz vermoord, zuster onbekend)

Inlichtingen verzocht omtrent Elsbeth Abels-Eger geb.17-1-1908, Dresden; laatst gewoond hebbende te Amsterdam einde December 1944 vanuit Auschwitz vertrokken met onbekende bestemming. Inlichtingen aan Max Eger, Singel 52, Amsterdam-C. Kosten worden gaarde vergoed.

(Overleden, locatie en datum onbekend)

Wie kan inlichtingen geven over: mevrouw Elsa Werner-Bass, Otto Werner, Elsje Werner(7 jaar). Ze zijn 6 juli 1943 uit Westerbork weggevoerd. Inl. a.u.b. aan mevr. J. Fiesseman-Parser, Holbeinstaat 4, Amsterdam-Z.

(Vermoord bij aankomst in Sobibor)


102.000 Nederlandse joden keerden nooit meer terug. Zij kwamen om in Auschwitz, Sobibor, Mauthausen, Theresienstadt of in een van de talloze Duitse concentratiekampen, tijdens de dodenmarsen of op de SS Cap Arcona. Door vergassing, uithongering, ziekte, marteling, executie en uitputting lieten zij het leven.

Vernietigingskampen

zyklon b 1

 

In de vernietigingskampen Sobibor en Auschwitz Birkenau, stierven de meeste joden door middel van de gaskamer. Hele transporten werden direct bij aankomst vergast. In Sobibor werden af en toe enkele mensen geselecteerd voor bepaalde werkzaamheden in het kamp. In Auschwitz lag dit aantal hoger omdat dit ook fungeerde als werkkamp, maar verreweg het meeste aantal mensen werd de gaskamers ingestuurd. De aangekomen joden werd vertelt dat ze zouden gaan douchen, waardoor zij zich vrijwillig uitkleedden en er in de meeste gevallen geen paniek ontstond. De ruimte vulde zich echter niet met water maar met het dodelijke gas Zyklon B. Na het vergassen werden de mensen onderzocht op gouden vullingen en werd hun haar afgeknipt alvorens zij werden verbrand. Het kwam nog weleens voor dat iemand de gaskamer had overleefd. Wanneer dit gebeurde werden zij doodgeschoten, dood geknuppeld of levend met de doden verbrand.

Concentratiekampen

Schermafbeelding 2015-01-24 om 14.55.59Schermafbeelding 2015-01-24 om 16.37.08bodieshand oven

De eerste Nederlandse joden werden gedeporteerd naar het Oostenrijkse kamp Mauthausen. Dit gebeurde al in 1941. Bij de razzia’s in Amsterdam en Enschede werden enkele honderden mannen en jongens opgepakt. In Mauthausen moesten zij in een steengroeve werken waar ze binnenenkele weken en maanden stierven door uitputting. Dit was geen geheim. Sterker nog, het werd juist bekend gemaakt en diende als waarschuwing. In Nederland werden de families en de joodse gemeenschap op de hoogte gebracht van het overlijden van de mannen. Ook kwamen er rouwadvertenties in de krant te staan, waarbij Mauthausen als locatie van overlijden werd genoemd. Later kwamen veel meer Nederlandse joden in de Duitse concentratiekampen terecht. Daar moesten zij meestal zwaar, uitputtend werk verrichten tot ze er dood bij neervielen. In het werkkamp Auschwitz I, in Polen, was de gemiddelde levensduur tussen de zes weken en drie maanden. De minimale voeding en vreselijke hygiënische omstandigheden in combinatie met het zware werk zorgde voor een hoog sterftecijfer in de meeste kampen. Muselmannen waren gevangenen die zo uitgeput en uitgehongerd waren dat zij apathisch werden. Deze mensen werden vaak geselecteerd voor de gaskamer, stierven tijdens het werk of verdwenen levend in de ovens. Sommigen ooggetuigen hebben verklaard dat zij niet eens meer schreeuwden terwijl zij levend werden verbrand.

[youtube https://www.youtube.com/watch?v=3QtfxRTZdKk&w=420&h=315]

Dodenmarsen

Toen de Russen dichterbij kwamen besloten de nazi’s de kampen te evacueren om het bewijs van hun misdaden te verbergen. Dit begon in de meeste kampen eind ’44, begin ’45. Iedereen die niet meekon werd als er nog tijd was vermoord. De rest ging op marsen richting kampen in Duitsland, midden in de winter bij temperaturen van zo’n -20. Iedereen die te langzaam liep werd neergeschoten en andere bezweken onder de kou, uitputting en uithongering. Tijdens deze marsen zijn zo’n kwart miljoen mensen omgekomen, waaronder veel Nederlanders. Een ieder die wel de kampen wist te bereiken werd met vreselijke omstandigheden ontmoet die in de laatste maanden van de oorlog meer slachtoffers dan ooit opeisten. Er was vaak geen voedsel beschikbaar en ziektes als tyfus en dysenterie waren volop aanwezig. Alleen al in Bergen-Belsen stierven tussen januari en april 35.000 gevangenen.

SS Cap Arcona

Ook de gevangenen van kampen Neuengamme, Stutthof en Mittelbau-Dora werden geëvacueerd. Een grote groep gevangen werd overgebracht naar het schip de SS Cap Arcona, waar zij wederom in vreselijke omstandigheden werden vastgehouden. Aangenomen wordt dat de gevangenen zouden worden vermoord, maar het is nog steeds niet helemaal duidelijk wat de bedoeling was van deze actie. Op 3 mei werd het schip gebombardeerd door de Royal Air Force. Door de aanwezige reddingsvesten wisten veel SS-ers te overleven maar de meeste gevangenen verbranden of verdronken. Zij die in nog leefden in het water of de kust wisten te bereiken werden neergeschoten door de SS. Ongeveer 7000 gevangenen overleden, waaronder ruim 270 Nederlanders. Waldermar Hugh Nods, bekend van het boek en de film Sonny Boy, was een van de slachtoffers.

102.000 Nederlandse joden keerden niet meer terug. Hoogstwaarschijnlijk hebben zij iets of een combinatie van bovenstaande meegemaakt en zijn zij op tragische en barbaarse manier afgeslacht. Hun leven, familie en waardigheid afgenomen. Dat was het lot van zes miljoen Europese joden.

Foto’s: Yad Vashem