“Mijn ouders hebben hier gezeten”

Hans van Embden werkt als vrijwilliger bij de Hollandse Schouwburg in Amsterdam. Niet zonder reden. Het was een hele bewuste keuze voor hem om daar te gaan werken. “Voor mij is dit een bijzondere plek. Mijn ouders zijn hier geweest in de oorlog. Ze hebben in de Hollandse Schouwburg gezeten. Daarna zijn ze naar Westerbork gegaan en uiteindelijk zijn ze in Bergen-Belsen terecht gekomen”. De ouders van Hans overleefden beide het kamp en kregen hem na de oorlog. Dat is zo’n beetje alles wat hij weet van die tijd. Zijn ouders hebben hem nooit veel meer dan dat vertelt. “Ze hadden het daar echt heel weinig over. Ik weet het alleen in grote lijnen”. Zelf heeft hij nooit veel last gehad van het verleden van zijn ouders. Nu werkt hij bij het bijzondere monument. “Er is hier iets bijzonders gebeurd. Iets afschuwelijks. Hier vertellen we dat verhaal”.

Niet iedereen is zich even bewust van wat er in de oorlog is gebeurd. Dat maakt Hans niet heel veel uit. “Binnenkort zal het net worden als lezen over Napoleon. Het staat ver weg van de jeugd. Laatst kwamen hier een paar meiden binnen die met school naar het verzetsmuseum gingen en besloten even op de binnenplaats te roken. Op zich maakt dat me niet heel veel uit maar dan ga ik toch even naar ze toen om te vragen of ze weten waar ze zijn en wat er op deze plek is gebeurd. Nou dat wisten ze niet en dat heb ik ze toen uitgelegd”.

In deze editie van Het Joodsche Weekblad worden onder andere de consequenties van niet melden voor deportatie genoemd.
In deze editie van Het Joodsche Weekblad worden onder andere de consequenties van het niet melden voor deportatie genoemd.

Wat nu de binnenplaats van de Hollandse Schouwburg is was vroeger de zaal en het podium waar de mensen werden vastgehouden. Er staat nu een monument. Binnen is de locatie waar de mensen zich moesten laten registreren. Aan de linkerkant van deze hal vind je nu een namenwand. Hier staan alle familienamen van de omgekomen joodse slachtoffers tijdens de oorlog. Al jaren is er een debat gaande om op een andere locatie een uitgebreidere wand te maken. “Op deze wand hier staan alleen de achternamen één keer genoemd, maar per achternaam kunnen er wel tientallen mensen zijn geweest. We willen een uitgebreidere wand waarin iedereen apart wordt genoemd, met voornaam, geboortedatum en sterfdatum. Dat is denk ik toch een stuk sprekender”. Tot nu toe is er nog geen concreet plan en duidt het ook op veel verzet. “Niet iedereen wil daar zo mee geconfronteerd worden. En als we het wel doen waar zou het dan moeten komen? Persoonlijk vind ik deze locatie, de Hollandse Schouwburg, wel erg mooi maar niet iedereen wil dat”.

Een andere discussie die gaande is, is die over een aparte krans voor de joodse slachtoffers tijdens de Tweede Wereldoorlog. Nu wordt er alleen eentje gelegd voor alle burgerslachtoffers. “De grootste groep slachtoffers zijn natuurlijk de joden, maar daar wordt niet specifiek over gesproken. Jules Schelvis vertelde dat hij in eerste instantie ook geen aparte krans wilde maar toen hij tijdens de 4 mei herdenking op de Dam een krans ging leggen bedacht hij zich plots hoe vreemd dat eigenlijk is”. Na de oorlog wilde de joodse gemeenschap vooral niet weer als aparte groep worden gezien, waardoor er uiteindelijk werd besloten alleen een krans te leggen voor alle burgerslachtoffers. Ook Hans’ ouders hadden die behoefte niet. “Niets meer over die tijd. Het hoefde niet”. Nu komen veel mensen daar op terug, maar het is nog afwachten of er ook daadwerkelijk een aparte krans zal komen.

(update) Inmiddels is besloten dat het monument er inderdaad zal komen, in de Weesperstraat in Amsterdam. Het is de bedoeling dat het monument in 2018 klaar is.