“Oh, ze wisten het donders goed”

“Oh, ze wisten het donders goed”

Met een opa in het verzet en een moeder die opgroeide in de joodse wijk in Amsterdam hoorde Rosemarie Wibier al vroeg over de Tweede Wereldoorlog. Bij veel gezinnen werd er in de jaren na de oorlog juist helemaal niet gesproken over wat er in die tijd was gebeurd maar de moeder van Rosalie is altijd erg open geweest over haar ervaringen. “Mijn moeder was niet joods maar woonde wel in de joodse buurt in Amsterdam. Ze vertelde daar altijd veel over”. In de buurt had haar moeder ook veel vriendinnen wonen. “Ze zag hoe hele families werden weggevoerd, waaronder veel mensen die zij kende. Ze vertelde hoe ze veel van haar vriendinnen zag worden opgehaald en die zag ze nooit meer terug. Ze is getuige geweest van veel razzia’s in de buurt”. Veel mensen in zowel Nederland als andere Europese landen vertelde na de oorlog dat ze geen idee hadden gehad over het lot van de joden en wat er met hen in het oosten gebeurden. Volgens Rosemarie’s moeder was dat helemaal niet waar. Wir haben es nicht gewußt? “Oh, ze wisten het donders goed. Zeker in de buurt was iedereen wel op de hoogte van wat er ging gebeuren. Mijn moeder hoorde er natuurlijk ook veel over van haar vader, die in het verzet zat. Het is vooral willen geloven dat ‘we het niet hebben geweten’ denk ik”.

razzia

Inmiddels woont Rosalie in Duitsland, net over de grens bij voormalig kamp Westerbork. Haar joodse vrienden uit Israel kwamen enkele jaren geleden bij haar op bezoek, maar dat ging niet zonder slag of stoot. “Ze landen in Nederland en wij gingen ze ophalen. Toen ze hoorde dat we onderweg waren naar Duitsland raakten ze in paniek. “Nee absoluut niet daar willen we niet heen” zeiden ze en ze wilden ook echt niet. We moesten ze er maar uitlaten bij de grens. Maar ja je kent Nederland. Dat is niet zoals in Israel, hier rijd je Duitsland gewoon in zonder dat je langs de douane of iets dergelijks hoeft. De grenzen zijn open. Dus ik vertelde ze dat we al een tijd in Duitsland reden. Dat was erg bijzonder. Ze hadden echt verwacht dat ze zich anders zouden voelen of dat er iets zou gebeuren. Maar dat was niet zo en toen opeens waren ze er oke mee”. Hun joodse vrienden hadden hun hele leven al in Israel gewoond en hadden geen directe familie in Europa wonen tijden de oorlog. Toch was het voor hun erg moeilijk om het land waar het allemaal was begonnen te betreden. Het bleek voor hun een stap te zijn die lastig was. “Het was gewoon hun gevoel. Een soort mentale stap die ze moesten maken”.