De positie van de joden voor de oorlog

Een propaganda poster over joden
Een propaganda poster over joden

De positie van de joden voor de oorlog

De haat naar de joodse bevolking werd niet door Adolf Hitler gekweekt. De term antisemitisme dateert uit de 19e eeuw maar bestond al eeuwen daarvoor. Er zijn veel redenen voor het antisemitisme maar richting de 20e eeuw werd het vooral biologisch onderbouwd en werd het jodendom niet meer beschouwd als religie maar als ras. Dit vormde de bakermat voor de jood als ‘untermensch’. De nazi’s gebruikte deze biologische onderbouwing vaak in hun propaganda. De Protocollen van de Wijzen van Zion hebben ook een groot aandeel gehad aan het antisemitisme in Europa. Dit verslag gaat over een vergadering in 1897, die in feite nooit heeft plaatsgevonden. Tijdens deze vergadering zouden plannen zijn gemaakt om een joodse wereldheerschappij op te richten. Hoewel al redelijk snel werd bewezen dat het document vals was, was de schade al aangericht. Antisemieten en ook de nazi’s maakten gretig gebruik van ‘De Wijzen’ om het gevaar van het joodse volk aan te tonen.

1918-1933

Hoewel antisemitisme al vanaf de middeleeuwen verworven was in de Europese bevolking, verschilde de mate van aanwezigheid per land. In Duitsland boekten de joden na de Eerste Wereldoorlog grote vooruitgang en integreerden zij in de samenleving maar het antisemitisme nam steeds meer toe. De joden werden verantwoordelijk gehouden voor het verlies van de oorlog. Tijdens de crisis van 22/23 werd de stemming nog meer anti-joods en vermoorde rechtsextremisten de joodse minister van Buitenlandse Zaken. In 1925 publiceerde Hitler Mijn Kampf en komt hij onder andere op de proppen met een ‘joods complot’, zoals in De Protocollen van de Wijzen van Sion. Polen werd na de Eerste Wereldoorlog weer een onafhankelijk land, maar dat bracht weinig goeds voor de joodse bevolking. Na de bevrijding kregen zij te maken met een golf van geweldplegingen en pogroms. Bepaalde wetten maakte het steeds moeilijker voor joden om in het levensonderhoud te voorzien. Een voorbeeld hiervan is de wet die bepaalde dat joodse winkels het hele weekend dicht moesten en de belastingverhoging die vooral de joodse bevolking trof. Ook werden veel joden ontslagen en werden jongeren met een diploma van een joodse middelbare school niet meer toegelaten op universiteiten. In Nederland was het beter gesteld met de joodse bevolking. Ze hadden gelijke rechten en veel invloed in de samenleving. Wel werd de katholieke kerk langzaam verdeeld in een groep die zelf antisemitisch was en een waakzame groep die juist waarschuwde tegen jodenhaat. Na de crisis van 1929 werden er pogingen gedaan om antisemitische en extreem rechtse partijen op te richten maar de bleek geen succes.

1933-1939

De situatie veranderde echter in de jaren 30. In 1933 kwam Hitler in Duitsland aan de macht en verslechterde de positie van de joden. Er kwamen anti joodse maatregelen en in 1935 werden de Rassenwetten van Neurenberg ingevoerd. In deze wetten werd bepaald wanneer je jood was en stond onder anderen ook dat het verboden was om als Duitser met een Jood seks te hebben of te trouwen.


Neurenberger wetten

  • Jood was hij die: 75% of meer Joods bloed had of 50% of meer Joods bloed had en:uit een huwelijk was dat gesloten was na 17-9-1935
    • na 31 juli 1936 was geboren
    • het joodse geloof aanhing
    • kind was van 2 Mischlingen 1ste graad
  • Mischling 1ste graad was hij die: 50% joods bloed had.
  • Mischling 2de graag was hij die: 75% niet joods bloed had

In Nederland boekte de NSB succes onder Anton Mussart en nam het antisemitisme toe. In Duitsland, maar ook Oostenrijk en Sudetenland, werden in de nacht van 9 op 10 november 1938 joden en joodse instellingen aangevallen. Tussen de 1000 en 2000 synagogen werden in brand gestoken en zo’n 7500 winkels verwoest. Bij deze winkels werden vaak de ruiten ingegooid, waardoor deze gebeurtenis beter bekend is als Kristallnacht

Het antisemitisme onder de bevolking in Europa, in combinatie met de onrust die heerste na het verlies van de Eerste Wereldoorlog en de economische crisis zorgde voor vruchtbare grond voor meer radicaal gedachtegoed. Uiteindelijk zou dit in Duitsland lijden tot het succes van de NSDAP en het veelal stilletjes toekijken bij de jodenvervolging met als gevolg de systematische dehumanisatie en uitroeiing van de Europese joodse bevolking.